Trẻ kén rau thường ăn thứ do chính mình trồng. Đó là điều nhiều phụ huynh phát hiện ra một cách tình cờ, và nó khá đáng tin.
Ngoài chuyện ăn uống, trồng cây còn cho trẻ thấy một quá trình có đầu có cuối — thứ hiếm trong đời sống hàng ngày. Nhưng chọn sai loại thì trẻ chờ ba tuần không thấy gì rồi chán. Bài này nói cách làm cho nó thành công.
Chọn loại cho trẻ
Kết quả phải tới nhanh. Đây là tiêu chí quan trọng nhất.
Trẻ nhỏ khó chờ quá một hai tuần. Chọn theo điều đó.
Giá đỗ: ba ngày. Nhanh nhất và thay đổi thấy rõ mỗi ngày.
Rau mầm: năm tới bảy ngày. Cũng rất nhanh.
Hành lá trồng lại từ gốc: thấy lá mọc sau hai ngày. Gần như tức thì.
Đây là ba lựa chọn tốt nhất để bắt đầu. Thành công gần như chắc chắn.
Rau cải: ba tới bốn tuần. Hợp với trẻ lớn hơn.
Hạt đậu gieo trong bông ẩm: nảy mầm sau vài ngày. Hoạt động kinh điển và rất hay.
Trẻ nhìn thấy rễ và mầm qua thành cốc trong. Rất trực quan.
Cây không ăn được nhưng dạy được nhiều. Hoa hướng dương chẳng hạn.
Tránh loại cần chăm kỹ hoặc dễ chết. Thất bại làm trẻ nản.
Tránh loại mất vài tháng mới ra quả. Quá lâu.
Bắt đầu bằng thứ chắc thắng. Rồi mới tới thứ khó hơn.
Một lần thành công là trẻ muốn làm tiếp. Đó là mục tiêu.
Giao việc theo tuổi
Trẻ rất nhỏ: xúc đất, tưới bằng bình nhỏ. Và nghịch đất.
Nghịch đất là một phần của việc này. Đừng ngăn.
Trẻ mẫu giáo: gieo hạt, tưới, quan sát. Hạt to thì dễ cầm hơn.
Hạt đậu và hạt hướng dương to và dễ cầm. Hợp với tay nhỏ.
Trẻ tiểu học: trộn đất, gieo, tỉa, thu hoạch. Gần như trọn quy trình.
Và ghi chép: hôm nay cây cao bao nhiêu. Kết hợp được với học đo lường.
Trẻ lớn hơn: tự phụ trách một chậu. Trách nhiệm riêng.
Cho trẻ một chậu riêng có tên. Sở hữu làm trẻ quan tâm hơn.
Giao việc cụ thể chứ đừng nói chung. Con tưới chậu này mỗi sáng.
Một việc lặp lại hàng ngày là bài học tốt. Về trách nhiệm.
Nhưng đừng biến nó thành nghĩa vụ căng thẳng. Quên tưới một hôm cũng không sao.
Người lớn kiểm lại và bù. Đừng để cây chết vì trẻ quên.
Cây chết làm trẻ buồn và mất hứng. Tránh nếu được.
Nhưng nếu có chết thì nói thật và trồng lại. Đó cũng là một bài học.
Làm cho nó hay
Cho trẻ đặt tên cây. Nghe ngớ ngẩn nhưng có tác dụng.
Đo và ghi chiều cao mỗi tuần. Trẻ thích thấy con số tăng.
Chụp ảnh cùng một góc mỗi tuần. Xem lại rất thú vị.
Đánh dấu ngày gieo trên que cắm. Trẻ đếm ngày.
Dùng cốc trong để thấy rễ. Với hạt đậu ươm trong bông.
Trồng hai chậu cùng loại, một chỗ sáng một chỗ tối. Thí nghiệm đơn giản.
Trẻ thấy ngay vai trò của ánh sáng. Học bằng quan sát.
Cho trẻ tự thu hoạch. Khoảnh khắc quan trọng nhất.
Và nấu món dùng đúng thứ trẻ trồng. Điểm kết của cả quá trình.
Nói rõ là món này có rau con trồng. Trẻ ăn nhiệt tình hẳn.
Đừng ép trẻ ăn nếu vẫn không thích. Trồng được đã là thành công.
Cho trẻ mang một chậu tặng ông bà. Trẻ thích việc đem cho.
Làm cùng bạn hàng xóm nếu có. Vui hơn nhiều.
Giữ nhịp nhẹ nhàng. Trẻ chán thì để đó, vài hôm sau quay lại.
An toàn khi làm cùng trẻ
Rửa tay sau khi chạm vào đất. Quy tắc quan trọng nhất.
Đất và phân có thể chứa vi sinh. Rửa tay là đủ với trẻ khoẻ mạnh.
Không để trẻ cho đất vào miệng. Trông chừng trẻ rất nhỏ.
Không để trẻ nhỏ nghịch thùng ủ phân. Và rửa tay kỹ nếu có chạm.
Cất hạt giống xa tầm trẻ. Nhất là hạt đã xử lý thuốc.
Hạt xử lý thuốc thường có màu lạ. Không dùng loại đó khi làm cùng trẻ.
Mua hạt ghi rõ dùng làm rau ăn. An toàn hơn.
Không dùng thuốc trừ sâu khi có trẻ tham gia. Bắt tay và che lưới thay thế.
Dạy trẻ không ăn lá cây lạ. Nhiều cây cảnh có độc.
Chỉ rõ chậu nào ăn được và chậu nào không. Dán nhãn màu khác nhau.
Ban công phải có lan can chắc chắn. Trẻ với ra ngoài là nguy hiểm.
Không để ghế hay thùng gần lan can. Trẻ leo lên.
Kéo và dụng cụ sắc cất sau khi dùng. Và giám sát khi trẻ dùng.
Trẻ có dị ứng hoặc hen thì hỏi bác sĩ về việc tiếp xúc với đất và phấn hoa. Trước khi làm thường xuyên.
Kỳ vọng đúng
Mục tiêu là trẻ thấy vui và thấy có ích. Không phải là thu hoạch nhiều.
Một chậu rau con trồng không nuôi được ai. Nhưng nó đổi cách trẻ nhìn bữa ăn.
Trẻ hiểu rau tới từ cây chứ không từ siêu thị. Điều nhiều trẻ thành phố không biết.
Và hiểu là nó cần thời gian. Bài học về kiên nhẫn.
Trẻ sẽ chán giữa chừng. Chuyện bình thường, đừng ép.
Người lớn duy trì thì trẻ quay lại khi có gì mới. Lúc ra hoa hoặc lúc thu hoạch.
Đừng biến nó thành bài học bắt buộc. Trẻ nhận ra ngay và mất hứng.
Để nó là việc làm cùng nhau. Không phải việc dạy dỗ.
Người lớn cũng phải thấy vui. Nếu bạn thấy phiền thì trẻ cảm nhận được.
Bắt đầu bằng một thứ nhanh và chắc thắng. Giá đỗ hoặc hành lá.
Một tuần là có kết quả. Đủ để trẻ thấy nó có thật.
Rồi mở rộng nếu trẻ còn thích. Theo trẻ chứ đừng theo kế hoạch.
Nhiều nhà dừng ở một hai chậu. Và như vậy đã đủ.
Điều còn lại là trẻ nhớ mình từng trồng được cái gì đó. Thế là đủ rồi.
