Khi một chậu rau chết, nguyên nhân gần như luôn nằm ở ba thứ: đất không phù hợp, chậu không thoát nước, hoặc tưới sai. Nắng cũng quan trọng nhưng ít người đặt cây trong bóng tối hoàn toàn.
Ba thứ này không phức tạp và không đắt. Làm đúng ngay từ đầu thì cây sống, và việc trồng rau trở thành dễ chịu thay vì bực bội.
Đất trồng chậu
Đất trồng chậu khác đất vườn. Đây là điều người mới hay không biết.
Đất vườn nặng và nén chặt trong chậu. Rễ không thở được.
Đất chậu cần tơi, thoát nước và giữ ẩm vừa. Ba yêu cầu.
Mua đất trộn sẵn ở hàng cây cảnh là cách đơn giản nhất. Có loại chuyên cho rau.
Hoặc tự trộn: đất thịt, xơ dừa hoặc trấu, và phân hữu cơ. Tỉ lệ chừng đều nhau.
Xơ dừa và trấu làm đất tơi và nhẹ. Vai trò chính của chúng.
Trấu hun cũng dùng được và rẻ. Phổ biến ở nhiều nơi.
Phân hữu cơ hoai mục cho dinh dưỡng. Đừng dùng phân tươi.
Phân chưa hoai gây nóng rễ và có mùi. Và thu hút côn trùng.
Đất tơi thì nắm lại rồi thả ra nó bung. Phép kiểm đơn giản.
Đất nén thành cục cứng là quá nặng. Trộn thêm xơ dừa.
Thay hoặc bổ sung đất sau vài tháng. Đất cũ bạc dinh dưỡng.
Không cần đất đắt tiền. Đất trộn cơ bản là đủ cho rau thơm.
Lượng đất một chậu nhỏ rất ít. Chi phí không đáng kể.
Chậu và thùng
Lỗ thoát nước là bắt buộc. Điều kiện quan trọng nhất.
Chậu không lỗ thì nước đọng và rễ thối. Cây chết chắc chắn.
Nếu chậu đẹp mà không có lỗ thì khoan thêm. Hoặc dùng làm vỏ ngoài.
Đặt chậu nhựa có lỗ vào trong chậu đẹp. Nhấc ra khi tưới.
Lót vài viên sỏi hoặc mảnh sành dưới đáy. Chống tắc lỗ.
Đặt đĩa hứng nước dưới chậu. Nhưng đổ nước thừa đi.
Để chậu ngâm trong đĩa đầy nước là gây úng. Lỗi hay gặp.
Chậu sâu cho cây rễ dài: sả, gừng, cà chua. Ít nhất hai gang tay.
Chậu nông cho rau thơm. Một gang là đủ.
Thùng xốp là lựa chọn rẻ và rất phổ biến. Nhớ đục lỗ đáy.
Thùng xốp giữ ẩm tốt và nhẹ. Hợp ban công.
Nhưng nó bở ra theo thời gian. Dùng được một hai năm.
Chậu đất nung thoát khí tốt nhưng khô nhanh. Tưới thường hơn.
Chậu nhựa giữ ẩm lâu hơn. Tưới ít hơn. Mỗi loại một đặc điểm.
Tưới đúng cách
Tưới khi đất khô chứ đừng tưới theo lịch. Nguyên tắc quan trọng nhất.
Ấn ngón tay xuống đất một đốt. Khô thì tưới, ẩm thì chờ.
Phép kiểm này đáng tin hơn mọi lịch tưới. Vì thời tiết đổi mỗi ngày.
Tưới đẫm cho tới khi nước chảy ra lỗ đáy. Rồi thôi.
Tưới ít mỗi lần thì rễ chỉ mọc nông. Cây yếu.
Tưới đẫm và thưa tốt hơn tưới ít và dày. Nguyên tắc chung.
Tưới vào gốc chứ đừng tưới lên lá. Lá ướt đêm dễ bệnh.
Sáng sớm là giờ tưới tốt nhất. Chiều muộn cũng được.
Không tưới giữa trưa nắng gắt. Nước bốc hơi và có thể gây sốc.
Mùa mưa thì gần như không phải tưới. Kiểm đất trước khi tưới.
Chậu ngoài mưa lớn có thể bị úng. Che hoặc kê nghiêng cho thoát.
Mùa nóng thì có khi phải tưới hai lần một ngày. Chậu nhỏ khô rất nhanh.
Dùng bình có vòi sen. Đổ ào làm trôi đất và xói gốc.
Nước máy để qua đêm rồi tưới nếu bạn muốn. Không bắt buộc với rau thơm.
Đọc dấu hiệu của cây
Lá héo rũ vào buổi chiều rồi tươi lại sáng hôm sau. Bình thường, không phải thiếu nước.
Lá héo cả sáng lẫn chiều: thiếu nước. Kiểm đất.
Lá vàng từ dưới lên và đất ẩm: thừa nước. Ngừng tưới và kiểm lỗ thoát.
Lá vàng nhạt đều cả cây: có thể thiếu dinh dưỡng. Bón thêm.
Cây vống cao và lá nhỏ nhạt: thiếu nắng. Chuyển chỗ sáng hơn.
Lá có đốm hoặc mốc trắng: bệnh nấm. Cắt bỏ lá bệnh và giảm tưới lên lá.
Đất có mùi chua và rêu xanh trên mặt: quá ẩm. Cải thiện thoát nước.
Rễ đen và nhũn khi nhấc cây lên: thối rễ. Thường không cứu được.
Rễ trắng và chắc: cây khoẻ. Dấu hiệu tốt.
Rễ bò kín chậu và chui ra lỗ đáy: chậu chật. Sang chậu lớn hơn.
Sâu và rệp: bắt tay hoặc xịt nước mạnh. Với quy mô ban công thì đủ.
Nếu muốn dùng thuốc thì đọc kỹ hướng dẫn và thời gian cách ly. Rau mình ăn nên cẩn thận.
Với vài chậu rau thơm thì thường không cần thuốc gì. Bắt tay là đủ.
Quan sát mỗi ngày một phút. Phát hiện sớm thì xử lý dễ.
Bón và chăm định kỳ
Rau thơm cần rất ít phân. Đừng bón quá tay.
Bón quá nhiều làm lá to mà nhạt mùi. Ngược với điều bạn muốn.
Phân hữu cơ hoai mục mỗi tháng một lần. Một nhúm quanh gốc.
Hoặc nước vo gạo pha loãng. Cách dân gian và vô hại.
Bã cà phê và vỏ trứng nghiền cũng dùng được. Lượng nhỏ.
Không đổ nước canh hay nước có muối vào chậu. Muối hại cây.
Không đổ nước rửa bát. Có xà phòng.
Xới nhẹ mặt đất mỗi vài tuần. Đất thoáng hơn.
Nhặt cỏ dại mọc trong chậu. Chúng tranh dinh dưỡng.
Cắt tỉa cành già và lá vàng. Cây tập trung vào phần khoẻ.
Thay đất hoặc bổ sung đất mới sau bốn sáu tháng. Tuỳ cây.
Sang chậu khi rễ đã kín. Chậu lớn hơn một cỡ.
Nhân giống bằng cách giâm cành khi cây lớn. Có cây mới miễn phí.
Cả quy trình mất vài phút mỗi tuần. Ít hơn người ta tưởng.
