Lên thực đơn tuần thường được hình dung là ngồi viết ra bảy bữa rồi đi chợ mua đúng danh sách. Cách đó nghe khoa học nhưng thực tế hay hỏng: chợ không có thứ mình cần, hoặc có thứ rẻ hơn mà mình bỏ lỡ.
Có một cách khác linh hoạt hơn và ít công hơn: dựng khung trước, điền nội dung sau khi đã ra chợ. Bài này nói về cách đó.
Dựng khung thay vì viết chi tiết
Khung là kiểu món, không phải tên món. Khác biệt quan trọng.
Ví dụ: tối thứ hai món nước, thứ ba món kho, thứ tư món xào. Kiểu món.
Nguyên liệu điền sau khi ra chợ. Tuỳ thứ gì đang ngon.
Món nước có thể là canh chua, bún, phở, cháo. Nhiều lựa chọn cho một ô.
Món kho có thể là nấm, đậu hũ, củ. Cũng vậy.
Khung cho bạn cấu trúc mà không bó buộc. Ưu điểm chính.
Nó cũng làm tuần đa dạng tự nhiên. Không lặp món ba ngày liền.
Năm sáu kiểu món là đủ cho một tuần. Nước, kho, xào, luộc, nướng, trộn.
Xoay vòng chúng. Không cần nghĩ nhiều.
Chừa một hai bữa để trống. Cho ngày bận hoặc ngày ăn ngoài.
Kế hoạch quá kín thì hỏng ngay tuần đầu. Và người ta bỏ luôn.
Chừa chỗ cho thực tế là bí quyết duy trì. Rất quan trọng.
Viết khung một lần rồi dùng nhiều tuần. Không phải viết lại.
Dán lên cánh tủ lạnh. Cả nhà nhìn thấy.
Đi chợ với khung trong đầu
Ra chợ xem có gì rẻ và ngon. Bước đầu tiên.
Chọn hai ba loại rau củ chính cho tuần. Thứ đang giữa mùa.
Rồi ghép chúng vào các ô trong khung. Tại chỗ, trong đầu.
Một loại rau thường vào được hai ba ô. Xào, luộc, nấu canh.
Nên hai ba loại là đủ cho cả tuần. Không cần mua chục loại.
Mua nguồn đạm cố định: đậu hũ, nấm, đậu khô. Ít phụ thuộc mùa.
Mua rau thơm và đồ gia vị theo nhu cầu. Lượng nhỏ.
Kiểm tủ trước khi đi để biết còn gì. Tránh mua trùng.
Ghi ra giấy hoặc chụp ảnh tủ. Đơn giản và hiệu quả.
Mua thêm một hai thứ ngoài kế hoạch nếu thấy rất ngon. Linh hoạt.
Nhưng đừng mua vì rẻ mà không biết dùng vào đâu. Nguyên nhân bỏ phí.
Tự hỏi: mình sẽ nấu cái này vào bữa nào. Trả lời được thì mua.
Không trả lời được thì để lại. Quy tắc một câu.
Nó cắt được phần lớn việc mua thừa. Rất hiệu quả.
Một tuần mẫu
Thứ hai: món nước với rau mua tươi nhất. Rau lá dùng trước.
Thứ ba: món xào với phần rau còn lại. Rau lá phải dùng trong ba ngày.
Thứ tư: món kho với củ và nấm. Củ giữ được lâu hơn.
Thứ năm: ăn lại món kho hoặc làm món nhanh. Món kho ngày hai ngấm hơn.
Thứ sáu: món nướng hoặc món trộn. Dùng nốt củ.
Thứ bảy: bữa tự do hoặc bữa bánh mì. Ai kẹp nấy.
Chủ nhật: buổi chuẩn bị cho tuần sau. Và bữa nhẹ.
Thứ tự đó theo độ bền của nguyên liệu. Dễ hỏng dùng trước.
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất của việc lên thực đơn. Và ít người nghĩ tới.
Rau lá đầu tuần, củ cuối tuần. Nhớ một câu là đủ.
Đồ khô và đồ trữ đông làm phương án dự phòng. Cho ngày hỏng kế hoạch.
Luôn có một bữa dự phòng nấu trong mười phút. Mì, cháo, bánh mì.
Ngày nào cũng có thể hỏng kế hoạch. Có phương án thì không phải gọi đồ ăn ngoài.
Tuần mẫu này chỉ là ví dụ. Mỗi nhà một nhịp.
Giảm bỏ phí
Dùng dễ hỏng trước. Nguyên tắc số một.
Kiểm tủ giữa tuần. Thứ nào sắp hỏng thì đưa lên đầu danh sách.
Có một bữa dọn tủ mỗi tuần. Nấu hết thứ còn lại.
Món dọn tủ thường là món xào thập cẩm hoặc canh. Chúng nhận được mọi thứ.
Hoặc cơm rang. Cũng nhận được mọi thứ.
Rau sắp héo thì ngâm hoặc trữ đông. Thay vì bỏ.
Củ sắp mềm thì nấu ngay. Đừng đợi.
Ghi lại thứ bị bỏ mỗi tuần. Bốn tuần là ra mẫu rõ.
Rồi giảm lượng mua thứ đó. Hoặc bỏ hẳn khỏi danh sách.
Nhiều nhà bỏ phí đúng vài thứ lặp đi lặp lại. Sửa được ngay khi biết.
Mua ít hơn mình nghĩ là cần. Thiếu thì mua thêm.
Thiếu dễ sửa hơn thừa. Chỉ cần đi chợ một lần nữa.
Không bỏ phí là phần của việc nấu ăn. Không phải việc phụ.
Và nó tiết kiệm nhiều hơn mọi mẹo mặc cả. Con số thật.
Giữ cho nó nhẹ nhàng
Đừng làm thực đơn quá chi tiết. Chi tiết thì khó theo và dễ bỏ.
Đừng đặt mục tiêu bảy bữa hoàn hảo. Vài bữa đơn giản là bình thường.
Cơm với đậu hũ và rau luộc là một bữa. Không cần biện minh.
Lặp món trong tuần cũng không sao. Nhất là món cả nhà thích.
Không so thực đơn nhà mình với ảnh trên mạng. Khác hoàn cảnh.
Chia việc lên thực đơn cho cả nhà. Ai cũng góp một bữa.
Hỏi trẻ con muốn ăn gì. Chúng ăn nhiệt tình hơn khi được chọn.
Nhưng đừng để trẻ quyết cả tuần. Cân bằng.
Bỏ một tuần không lên kế hoạch cũng không sao. Quay lại tuần sau.
Mục tiêu là bớt phải nghĩ mỗi chiều. Không phải là kỷ luật.
Nếu nó thành gánh nặng thì đơn giản hoá đi. Ba bữa có kế hoạch cũng đủ.
Nhiều nhà chỉ lên kế hoạch cho bữa tối. Và như vậy là đủ.
Làm được bao nhiêu thì làm. Không phải bài kiểm tra.
Bữa cơm nấu ở nhà đã là điều tốt rồi. Dù nó đơn giản tới đâu.
