Cuối tuần mở tủ ra thấy nửa củ cà rốt, vài cọng hành, một góc bắp cải, chút đậu hũ. Mỗi thứ một ít, không đủ làm món gì cho ra món.
Đó chính là lúc cần một bữa dọn tủ: một bữa dành riêng cho việc dùng hết những thứ lẻ. Nghe như bữa chắp vá nhưng làm đúng thì nó thường là bữa ngon, và nó giải quyết gần hết vấn đề bỏ phí.
Các món nhận được mọi thứ
Cơm rang: linh hoạt nhất. Nhận gần như mọi loại rau củ.
Băm nhỏ đều nhau rồi xào theo thứ tự chín. Cứng trước mềm sau.
Canh thập cẩm: nhận rau lá và củ. Nấu nước dùng rồi thả rau.
Món xào thập cẩm: nhận mọi thứ giòn. Xào lửa lớn.
Súp xay: nhận cả thứ đã hơi mềm. Xay thì kết cấu không quan trọng.
Bánh rau củ chiên: bào hoặc băm rồi trộn bột. Rất hiệu quả.
Nhân bánh và nhân chả: băm nhỏ và vắt ráo. Dùng hết vụn.
Mì hoặc bún xào: nhận rau và đạm lẻ. Một chảo.
Cháo rau củ: nhận thứ đã mềm. Nấu nhừ.
Lẩu hoặc nồi nước: nhận mọi thứ và bày ra bàn. Cả nhà nhúng.
Cuốn: bày mọi thứ ra và ai cuốn nấy. Không cần nấu nhiều.
Món nướng khay: cắt đều rồi nướng chung. Nhận củ và rau chắc.
Mười hai món đó phủ gần hết tình huống. Chọn theo thứ còn lại.
Nhớ ba bốn món là đủ. Cơm rang, canh, xào, nướng khay.
Nguyên tắc phối cho ngon
Bữa dọn tủ dễ thành mớ hỗn độn. Vài nguyên tắc tránh được.
Chọn một hướng vị và giữ nó. Đừng trộn mọi kiểu gia vị.
Ví dụ: hướng nước tương và tiêu. Hoặc hướng chua cay.
Hai hướng trong một món thì nó lộn xộn. Chọn một.
Cắt đều nhau. Nhiều loại mà cắt lung tung thì chín không đều.
Xào theo thứ tự chín. Nguyên tắc quen thuộc.
Bỏ bớt nếu quá nhiều loại. Bốn năm loại là tối đa.
Để dành phần còn lại cho bữa sau. Hoặc nấu hai món.
Có một thứ làm nền: cơm, mì, bún, bánh mì. Món có nền thì ra món.
Có một thứ làm đạm: đậu hũ, đậu, nấm. Không thì bữa thiếu.
Có một thứ cho vị đậm: nước tương, tương, nấm khô. Không thì nhạt.
Có một thứ tươi: rau thơm hoặc chanh. Rắc lên cuối.
Bốn thứ đó là khung của mọi món dọn tủ. Đủ bốn là món ra món.
Thiếu một thì thấy ngay là chắp vá. Kiểm trước khi bắt đầu.
Tổ chức bữa dọn tủ
Chọn một ngày cố định. Thường là ngày trước khi đi chợ.
Mở tủ và lấy hết thứ lẻ ra bàn. Nhìn thấy toàn bộ.
Phân nhóm: rau lá, củ, đạm, gia vị. Rồi mới quyết món.
Chọn món theo thứ nhiều nhất. Nhiều rau lá thì nấu canh, nhiều củ thì nướng khay.
Nhặt bỏ phần hỏng trước khi nấu. Đừng cho vào rồi mới phát hiện.
Thứ không hợp bữa này thì cất lại hoặc trữ đông. Không ép hết vào một món.
Nấu xong thì lau tủ luôn. Tủ đang trống.
Rồi mới đi chợ. Tủ sạch và biết còn gì.
Ghi lại thứ nào lại thừa. Để lần sau mua ít hơn.
Sau vài tuần thì phần thừa giảm hẳn. Vì bạn mua đúng hơn.
Bữa dọn tủ cũng nhỏ dần theo thời gian. Dấu hiệu tốt.
Coi nó là một bữa bình thường chứ đừng coi là bữa chữa cháy. Tâm thế khác nhau.
Nhiều nhà có món dọn tủ ruột được cả nhà thích. Và mong tới ngày đó.
Đó là lúc nó thành công. Không còn là việc phải làm.
Vài công thức nền
Cơm rang: phi gia vị, xào củ, xào rau, cho cơm, nêm, rắc rau thơm. Sáu bước.
Canh: nấu nước với nấm khô, thả củ, thả rau lá, nêm, tắt bếp. Năm bước.
Xào thập cẩm: phi gia vị, xào theo thứ tự chín, nêm cuối, rắc hạt rang. Bốn bước.
Nướng khay: cắt đều, trộn dầu và muối, nướng hai mươi phút, vắt chanh. Bốn bước.
Súp xay: xào sơ, đổ nước, nấu nhừ, xay, nêm. Năm bước.
Bánh rau củ: bào, vắt ráo, trộn bột và gia vị, chiên từng miếng. Bốn bước.
Mì xào: luộc mì, xào rau, trộn với nước sốt. Ba bước.
Cuốn: bày mọi thứ, pha nước chấm, ai cuốn nấy. Ba bước và không cần bếp nhiều.
Mỗi công thức chỉ có bốn năm bước. Không cần nhớ tỉ lệ.
Vì bữa dọn tủ vốn không có tỉ lệ cố định. Nguyên liệu đổi mỗi tuần.
Nấu theo cảm giác và nếm nhiều lần. Kỹ năng hình thành dần.
Nếm là bước quan trọng nhất. Nhất là khi không theo công thức.
Nêm nhạt rồi thêm. Mặn rồi thì khó sửa.
Sau vài chục lần thì bạn nấu được mọi thứ mà không cần công thức. Đó là phần thưởng thật.
Vì sao bữa này đáng giữ
Nó giải quyết phần lớn việc bỏ phí. Lý do thực dụng nhất.
Nó tiết kiệm tiền một cách rõ ràng. Tính được.
Nó dạy nấu ăn không cần công thức. Kỹ năng có giá trị lâu dài.
Nó làm thực đơn đa dạng tự nhiên. Mỗi tuần một kiểu.
Nó buộc mình nhìn vào tủ. Và biết mình mua gì thừa.
Nó làm tủ sạch mỗi tuần một lần. Lợi ích phụ.
Nó là bữa dễ nấu. Không phải nghĩ món và không phải đi chợ.
Và thường ăn khá ngon. Nhiều thứ trộn lại thì phong phú.
Nó cũng giảm rác hữu cơ của nhà. Nếu bạn quan tâm tới điều đó.
Không cần làm vì lý do đạo đức. Lý do thực dụng đã đủ.
Nhưng nếu bạn quan tâm thì đây là việc có tác động thật. Hơn nhiều hành động khác.
Thực phẩm bị bỏ là phần lớn rác nhà bếp. Giảm được thì giảm nhiều.
Một bữa mỗi tuần. Không tốn thêm thời gian nào.
Vì nó thay một bữa vốn phải nấu. Đó là điểm hay nhất.
