Bữa tối mất bốn mươi phút thì ba mươi phút là rửa, gọt, thái. Phần nấu thật chỉ mười phút. Dồn phần chuẩn bị vào một buổi cuối tuần thì các bữa trong tuần nhanh gấp đôi.
Nhưng không phải thứ gì cũng làm sẵn được, và làm sẵn sai cách thì rau hỏng nhanh hơn. Bài này tách rõ phần làm được và phần nên để nguyên.
Làm sẵn được gì
Củ cứng gọt và cắt sẵn: cà rốt, củ cải, su hào. Giữ được ba tới bốn ngày.
Ngâm trong hộp có chút nước thì giữ giòn. Đổi nước hai ngày một lần.
Khoai tây gọt sẵn thâm nhanh. Ngâm nước là bắt buộc.
Hoặc để nguyên vỏ và gọt khi nấu. Đơn giản hơn.
Bí đỏ và bí ngòi cắt sẵn: hai ngày. Hộp kín.
Bông cải tách nhánh sẵn: ba ngày. Không rửa cho tới khi nấu.
Đậu que nhặt sẵn: ba ngày. Để ráo.
Nấm lau sạch và cắt sẵn: hai ngày. Không rửa nước.
Nấm rửa nước rồi thì hỏng rất nhanh. Lau bằng khăn ẩm.
Hành boa rô, sả, gừng băm sẵn: cả tuần trong ngăn mát. Hoặc trữ đông lâu hơn.
Đây là thứ tiết kiệm nhiều thời gian nhất. Băm một lần dùng cả tuần.
Đậu hũ chiên sẵn: ba ngày. Hâm lại trước khi ăn.
Nước sốt và nước chấm pha sẵn: một tuần. Rất tiện.
Đồ chua ngâm sẵn: hai tuần. Đã có danh mục riêng.
Không nên làm sẵn
Rau lá thái sẵn. Héo và thâm trong một ngày.
Rau thơm thái sẵn. Bay hết mùi.
Xà lách xé sẵn. Thâm mép.
Dưa leo thái sẵn. Ra nước và mềm.
Cà chua thái sẵn. Nát và ra nước.
Chanh vắt sẵn. Đắng sau vài giờ.
Giá đỗ. Hỏng rất nhanh.
Bơ và trái cây cắt sẵn. Thâm.
Món trộn đã cho nước sốt. Nhũn.
Rau đã rửa mà chưa ráo hẳn. Úng.
Nguyên tắc chung: thứ mềm và nhiều nước thì đừng làm trước. Thứ cứng thì được.
Và thứ cho mùi thì đừng cắt trước. Mùi bay.
Hai nguyên tắc đó bao gần hết. Dễ nhớ.
Nghi ngờ thì để nguyên. Cắt mất hai phút thôi.
Cất cho đúng
Hộp kín cho thứ cần giữ ẩm. Củ đã gọt.
Hộp có lỗ thoáng hoặc đậy hờ cho thứ cần thoáng. Nấm, rau lá.
Lót giấy dưới đáy hộp. Hút nước thừa.
Đổi giấy khi thấy ẩm. Hai ba ngày.
Hộp trong suốt để nhìn thấy bên trong. Không thì quên.
Ghi tên và ngày lên nắp. Bước quan trọng nhất và hay bị bỏ.
Xếp thứ cũ ra phía ngoài. Dùng trước.
Để thứ dễ hỏng ở ngăn dễ nhìn. Không giấu vào góc.
Rau củ sống để ngăn dưới. Đồ chín ngăn trên.
Nguyên tắc an toàn cơ bản. Tránh nhỏ giọt xuống đồ chín.
Không chất quá đầy tủ. Khí lạnh phải lưu thông.
Tủ quá đầy thì chỗ nào đó không đủ lạnh. Và đồ ở đó hỏng trước.
Dọn tủ mỗi tuần trước khi đi chợ. Biết còn gì và cần gì.
Việc đó cũng giảm hẳn phần bỏ phí. Lợi ích kép.
Một buổi chuẩn bị
Chọn một buổi cố định. Chiều chủ nhật chẳng hạn.
Đi chợ trước rồi làm ngay. Rau tươi nhất.
Bắt đầu bằng thứ không cần rửa. Sả, gừng, hành boa rô.
Băm và chia phần nhỏ. Trữ đông một phần.
Rồi tới củ: gọt và cắt. Ngâm nước với loại dễ thâm.
Rồi tới thứ cần nấu: chiên đậu hũ, kho nấm. Làm một mẻ.
Pha sẵn hai ba loại nước sốt. Hũ nhỏ.
Làm một hũ đồ chua. Dùng cả tuần.
Nướng một khay rau củ. Dùng làm nhân hoặc ăn kèm.
Rửa rau lá nhưng không thái. Bọc khăn giấy.
Tổng cộng khoảng một tới hai tiếng. Cho cả tuần.
Dọn dẹp một lần thay vì bảy lần. Đó là phần tiết kiệm lớn nhất.
Ghi ra giấy những gì đã làm. Dán lên cánh tủ.
Để cả nhà biết trong tủ có gì. Và dùng tới.
Vài lưu ý an toàn
Rửa tay và dùng thớt dao sạch. Làm nhiều thì nguy cơ nhân lên.
Thớt riêng cho đồ sống và đồ chín. Nguyên tắc cơ bản.
Món đã nấu phải nguội hoàn toàn trước khi cất. Cất nóng thì đọng nước.
Chia hộp nhỏ cho nguội nhanh. Nồi lớn nguội rất chậm.
Đồ ăn nấu chín giữ trong ngăn mát ba tới bốn ngày. Sau đó nên bỏ.
Hâm lại thì phải sôi kỹ. Không chỉ hâm ấm.
Chỉ hâm phần sắp ăn. Đừng hâm cả hộp nhiều lần.
Ghi ngày là cách duy nhất biết còn dùng được không. Trí nhớ không đáng tin.
Có mùi lạ, nhớt hoặc đổi màu thì bỏ. Ranh giới quen thuộc.
Nghi ngờ thì bỏ. Nguyên tắc không đổi.
Nhà có trẻ nhỏ, người mang thai hoặc người miễn dịch yếu thì rút ngắn thời gian giữ. Cẩn thận hơn.
Trữ đông phần không dùng trong ba ngày. An toàn hơn là để ngăn mát.
Làm sẵn là để tiện chứ không phải để tích trữ. Giữ đúng tinh thần đó.
Làm vừa đủ một tuần. Và làm lại tuần sau.
Ghi chép để làm đúng lượng
Ghi lại thứ nào dùng hết và thứ nào còn thừa. Sau mỗi tuần.
Ba tuần là ra mẫu khá rõ. Nhà nào cũng có mẫu riêng.
Rồi giảm lượng thứ hay thừa. Cách giảm bỏ phí hiệu quả nhất.
Và tăng thứ hay hết sớm. Bữa đỡ thiếu.
Ghi cả món nào cả nhà thích. Để làm lại.
Và món nào không ai đụng tới. Bỏ khỏi danh sách.
Ghi thời gian thực tế của buổi chuẩn bị. Để sắp lịch cho đúng.
Nhiều người tính một tiếng rồi làm mất ba. Rồi nản và bỏ.
Biết con số thật thì sắp xếp được. Và duy trì được.
Bắt đầu nhỏ: chỉ ba bốn thứ. Đừng làm cả bếp ngay tuần đầu.
Thêm dần khi đã quen nhịp. Từng bước.
Nếu tuần nào bận thì bỏ qua. Không sao cả.
Đừng biến nó thành nghĩa vụ. Nó là công cụ để đỡ vất vả.
Làm được tuần nào thì tuần đó nhẹ. Thế là đủ.
